سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

406

تاريخ ايران ( فارسى )

در سال 1770 نمايندگى تجارتى بريطانيا ببصره انتقال يافت ، ولى سه سال بعد در حالى كه نمايندگى بصره بجاى خود باقى مانده ، اين مركز دوباره افتتاح شد . از آن روز ببعد بوشهر مركز فعاليت بازرگانى بريطانيا در خليج فارس قرار گرفت . تجارت انگليسها در اوائل خيلى كم بود و فقط سالى يك كشتى از بمبئى بايران روانه ميشد و تا سال 1790 ميلادى شركت با ضرر ساليانه به كار خود ادامه ميداد ولى از آن سال ببعد روزبروز بر رونق تجارت بريتانيا با ايران افزوده شد .

--> شوند . ( Schyrash ) . دوم ژوئيه 1763 فهرست مندرجات ماده اول : شركت انگليسى ميتواند از هرنقطهء بوشهر يا در هربندر ديگر كه در خليج فارس انتخاب نمايد آنقدر زمينى كه براى ساختمان يك نمايندگى تجارتى لازم باشد تصرف كند . آنها مىتوانند آنقدرى كه مايلند توپ در اين مركز كار بگذارند ، ولى توپها نبايد از شش پوندى ( يعنى گلوله وزنش از 3 كيلو بيشتر نباشد ) بيشتر باشد و بعلاوه آنها مىتوانند كه در هرنقطهء از كشور ايران كه مايل باشند نمايندگى بازرگانى تأسيس نمايند » 2 - بر مال التجاره‌هائى كه در بوشهر يا جاهاى ديگر صادر يا وارد مىشود نبايد حقوق گمركى بسته شود . 3 - هيچ ملت اروپائى ديگر اجازهء وارد كردن امتعهء پشمى را ندارد . 4 - قروض بازرگانان انگليس و ديگران بايستى پرداخت شود . 5 - انگليس‌ها حق خريد و فروش كالاها را دارند . 6 - هيچگونه بازرگانى زير جلى و مخفيانه نبايستى انجام گيرد . 7 - اجناس آب افتاده نبايستى بايران وارد شود . 8 - آزادى مذهبى بانگليس‌ها اعطا مىشود . 9 - سربازان يا ملاحان فرارى تسليم شوند . 10 - معافيت دلالها ، مستخدمين و ديگران كه در نمايندگى كار ميكنند از پرداخت ماليات يا عوارض گمركى . 11 - در هركجا كه انگليس‌ها هستند بايستى يك زمينى براى قبرستان آنها اختصاص داده شود و اگر آنها زمينى را براى باغ بخواهند اگر آن از اراضى خالصه و متعلق بشاه باشد مجانا به آنها داده شود و اگر متعلق بافراد باشد بايستى بهاى آن پرداخت گردد . 12 - خانه‌اى كه قبلا در شيراز به كمپانى انگليسى تعلق داشت من اكنون آن را با باغ و آب و متعلقات آن بايشان واگذار ميكنم . نقل از « معاهدات هرتس لت » ( Hertslet . ) صفحهء 11 . ( مؤلف )